Qershiza (Sravoçina)

Vendbanim i cili shtrihet rreth 8 km në verilindje të Therandës.
Është vendbanim kodrinoro-malor, shtëpitë e ndërtuara në shpate dhe në luginë.

Sipërfaqja: 226 ha, 80 ari, 40 metra.

Lagjet: Hysenaj, Shabani, Ukaj, Haziraj etj.

Në afërsi të fshatit, rreth 1,5 km. në veri të tij ekzistojnë gjurmët e vendbanimit të vjetër që quhej nga pushteti e administrata serbe me emrin Starasella - Fshati i Vjetër. Në këtë lokalitet janë gjetur eshtra të dorës me bylyzyk prej bakri. Janë gjetur varreza me eshtra shumë të gjatë, që siç thonë janë marrë dhe dërguar në Muzeun e Shkupit. Po ashtu vendbanim ka pasur edhe në jug të fshatit (livadhe) te lumi, ku dëshmohet me gjurmët e varrezave dhe themeleve të shtëpive.

Sipas fjalëve të pleqve, si p.sh. të Shaban Demës vdekur para 50 viteve në moshën 90 vjeçare, i cili kishte qenë ushtar i Turqisë 12 vjet, pastaj 25 vjet kishte qenë komandir stacioni policor në Shtërpcë dhe Biraq, kishte treguar, se dikur në kohën e bugarit paskan ardhur ushtarët bullgarë në ish Stravoqinë dhe e takojnë Shaban Demën dhe i kërkojnë konak për ushtarë. Ai u paska thënë: Jemi 4-5 shtëpi dhe nuk kemi konak për të gjithë. Komandanti bullgar nxjerr hartën dhe e pyet se ku është Stravoqina. Ai i thotë, kjo është Stravoqina, por në anë e veriut cili fshat është, u thotë Bllaca, në jug Bukoshi. Pastaj ai pyet prap, dhe tregon një hartë ku thotë se këtu figuron ky fshat me 300 shtëpi. Mixha Shaban, u thotë se në veri të fshatit ka shenja që ka pasur vendbanim, por nuk di asgjë për të, "se a e ka faruar ndonjë luftë, apo kanë dalë fare nga ndonjë sëmundje nuk di!".

Mikrotoponimet më karakteristike: Kroni i Sykës, Livadhi i Hazirit, Rogat e Hajdarit, Fusha e Hajdarit, Lugi i Munishit, Arat e Zanit, Fusha e Isbegut, Guri i Verdhë, Gjygjet, Bishti i Rrasës, Fusha e Madhe etj.

Për këtë vendbanim të banuar me popullatë autoktone shqiptare nuk kemi shënime për kohën se nga kur ekziston si vendbanim. Në dokumentet e shkruara nuk e kemi hasur me këtë emër, sigurisht është quajtur me ndonjë emër tjetër. Pleqtë e fshatit thonë se ky vendbanim është mjaft i vjetër dhe ekziston në kohën kur ka ekzistuar edhe fshati Delloc dhe Papaz. Sipas thënies tjetër, thuhet se fshati i tanishëm në fillim kishte 4 shtëpi, të katër vëllezërve të cilët kanë ardhur nga Junani (Greqia). Ata ishin dëbuar me dhunë nga atdheu i tyre dhe një kohë qëndruan në afërsi të Kukësit dhe prej aty erdhën e u vendosën në këtë vend.

Me emrin Istravoçine është e regjistruar në sallnamet e Vilajetit të Kosovës të vitit 1893 (1311 h), të vitit 1896 (1314 h) dhe të vitit 1900 (1318 h).

Shënimet statistikore:
Rreth vitit 1879 kishte 3 shtëpi shqiptare;

në vitin 1913 - 92 banorë;

në vitin 1918 - 9 shtëpi shqiptare me 52 banorë;

sipas regjistrimit të vitit 1921 - 8 shtëpi me 59 banorë;

në vitin 1948 - 14 shtëpi me 98 banorë;

në vitin 1953 - 16 shtëpi me 102 banorë;

në vitin 1961 - 18 shtëpi me 110 banorë shqiptarë;

në vitin 1971 - 24 shtëpi me 192 banorë (191 shqiptarë, 1 të tjerë);

në vitin 1981 - 24 shtëpi me 260 banorë shqiptarë.

Publiko kete artikull: