Taraxha (Tërni)

Shtrihet rreth 8 km në jugperëndim të Therandës. Është vendbanim i tipit të grumbulluar, në një luginë afër kodrës së afërt.

Sipërfaqja: 467 ha, 48 ari, 45 m.

Familjet: Vranoci, Llapashlica (Muhaxheri), Obrazhda, Gashi, Balaj, Rexhaj, Voci, Shaqiri, Vraniqi, Shabanaj, Sofra etj.

Mikrotoponimet më karakteristike: Zabeli i Pashës, Lesku, Nërjaz, Livadhe të Thata, Ugaret, Rruga e Nëpërbishtit, Rrezina, Resula, Tuma, Arat e Gjata, Arat e Mëdha, Brelloci, Kulla e Ali Hajdarit etj.

Tërë lokaliteti rreth këtij vendbanimi ishte i banuar që nga antikiteti. Jo larg tij janë zbuluar gjurmët e vendbanimeve ilire, si p.sh. në Hisar, Tarazhdë, Gjinoc, Leshan etj.

Në dokumente të shkuara, përmendet kur Stefan Nemanja në vitin 1198/99 ia dhuron manastirit të Hilandarit, ndërsa në vitin, 1348 Car Dushani ia dhuron manastirit të shenjtërve Mihal e Gabriel afër Prizrenit. Banorët e këtij vendbanimi përmenden në Librin e kujtimeve të manastirit të Shën Trinës afër Mushtishtit në vitin 1465.

Në defterët osmanë nuk kemi mundur të deshifrojmë, ose është regjistruar me ndonjë emër tjetër, por ndoshta në këtë kohë ka qenë i braktisur?

Ky vendbanim kah mesi i shek. XIX ishte i banuar me popullate shqiptare, serbe dhe rome. Kur vijnë muhaxhirët i gjejnë këta banorë. Kështu, rreth vitit 1879 ky vendbanim kishte 4 shtëpi shqiptare, 4 serbe dhe 1 rome.

Pas dëbimit të shqiptarëve nga Sanxhaku i Nishit në vitin 1878 e disa edhe më vonë, në këtë vendbanim u vendosën banorët shqiptarë muhaxhirë nga fshatrat Obrazhdë e Pustarekës, Llapashticët, Berjanët, Momqillët, Vranocët dhe Gajtonët. Shumë nga këto familje janë shpërngulur në Turqi, si p.sh. Obrazhdët dhe Berjanët në Izmir, Gajtonët etj.

Banorët e këtij vendbanimi ishin çipçinj të begut Mahmut Pasha, nga Prizreni, i shpërngulur më vonë në Turqi.

Si vendbanim në sallnamet turke të vitit 1893 (1311 h), të vitit 1896 (1314 h) dhe të vitit 1900 (1318 h), është i regjistruar me emrin Tarsena, afër Leshanit.

Në periudhën ndërmjet dy luftërave botërore, përkatësisht në vitin 1936 këtu u kolonizuan 17 familje kolone serbe.

Shënimet statistikore:

në vitin 1913 kishte 262 banorë;

në vitin 1918 - 19 shtëpi shqiptare me 184 banorë;

në vitin 1921 - 20 shtëpi me 176 banorë;

në vitin 1928 - 18 shtëpi me 170 banorë;

në vitin 1948 - 45 shtëpi me 321 banorë;

në vitin 1953 - 45 shtëpi me 309 banorë;

në vitin 1961 - 53 shtëpi me 429 banorë (363 shqiptarë, 65 serbë, 1 të tjerë);

në vitin 1971 - 56 shtëpi me 534 banorë shqiptarë; në vitin 1981 - 88 shtëpi me 720 banorë shqiptarë.

Publiko kete artikull: